ABD EKONOMİSİNİN TEMEL GÖSTERGELERİNE BAKIŞ

ABD EKONOMİSİNİN TEMEL GÖSTERGELERİNE BAKIŞ

İşsizlik oranı:%5.1

Büyüme:%2.7

Çekirdek enflasyon:%1.9

Cari açık/milligelir:-%2.4

Bütçe açığı/milli gelir:-%2.5

Tüketici güveni:103.0

Hane halkı serveti:85.7 trilyon dolar

Sanayi kapasite kullanım oranı:%77.6

Perakende satışlar=%2.4=6

İnşaat izinleri=1 170 000

Yeni ev satışları:552 000

İkinci el ev satışları:5 310 000

-İŞSİZLİK

Şu anda ABD’de %5.1 gelen işsizlik oranı doğal işsizlik oranı kabul edilen %5 oranını neredeyse yakalamış durumdadır.Her ne kadar son gelen 142.000 ilave istihdam artışı piyasalar tarafından beklenen 200 000 artışın altında kaldığı için beğenilmediği için olumsuz bir piyasa tepkisiyle karşılaşıldığı halde aslında bu son derece mantıksız bir beklenti olup,gelen rakam son derece iyi bir rakamdır.Nedeni aşağıdaki tabloda:
                                                                   Sept 2014        July 2015     Aug 2015    Sept 2015

Employment status(*1000)
Civilian noninstitutional population	248,446	250,876	251,096	251,325
Civilian labor force	155,845	157,106	157,065	156,715
Participation rate(%)	62.7	62.6	62.6	62.4
Employed	146,607	148,84	149,036	148,8
Employment-population ratio(%)	59.0	59.3	59.4	59.2
Unemployed	9,237	8,266	8,029	7,915
Unemployment rate(%)	5.9	5.3	5.1	5.1

Analitik bir yaklaşımla,her ay 200 000 lik bir istihdam artışı ,yıllık 2 400 000’lik bir istihdam artışına tekabül eder,aynı süre içinde yaklaşık 1.000,000 ilave işgücüne katılım olduğunu varsaysak bile bu 1 yıl sonra işsiz sayısının kabaca 6.5 milyon civarına inmesi demektir,bu rakamı ilave 1 milyonluk işgücüne katılımla kabaca 157.7 milyona çıkacak işgücüne orantılarsak 1 yıl sonra işsizlik oranının %4.1’e düşmesi manasına gelir.Halbuki 1970 den beri son 45 yıl içinde sadece 1 kere 2000 yılında internet devrimi ve teknoloji firmaların patlaması ile amerikan ekonomisinde %5.3 gibi bir daha ulaşılması çok zor bir yıllık gsyih artışı ile bile %4 işsizlik oranı yakalanmış,bugün bir çok işte otomasyon ve verimlilik artışı ,çevreyi kirleten ve katma değeri az iş kollarının gelişmekte olan ülkelere taşınması,kimi mesleklerin işlevsiz kalması nedeniyle aynı orana inilmesi mümkün gözükmüyor,dolayısıyla FED bile %5 civarı işsizlik oranını doğal işsizlik oranı görüyor,İşsizliğin bugünkü projeksiyonlara göre inebileceği en düşük seviye %4.6-%4.7 görülüyor ki bu sevilerde de bu oranı kalıcı biçimde uzun süre korumak çok zor gözüküyor..İşsizliğin %10 olduğu seviyede gelen ve iyi olarak değerlendirdiğiniz bir istihdam artışını ,işsizlik seviyesi %5 e indiğinde de bekleyemezsiniz,bu realist bir yaklaşım olamaz.Durum böyle olunca bundan sonraki aylarda önce 100-150 bin,sonra 50-100 bin,ve daha sonra 0-50 bin arası istihdam artışları görmek beklentileri karşılar ve sağlıklıdır.6 ay daha 200 bin civarında istihdam artışı demek sonraki aylarda sıfır artış manasına gelir ve bu çok olumsuz tablo yaratır ama muhtemelen böyle olmayacak,kademeli olarak azalsa da istihdam artışları zamana yayılarak devam edecektir.Sonuç olarak ABD için gelen istihdam verileri çok iyi olup,doğal %5 işsizlik oranını yakalamasıyla önemli bir hedefini yakalamıştır.

ENFLASYON

ABD’de enflasyon  Amerikan Merkez Bankasının  %2 lik hedefinden uzakta olsa da enerji ve gıdayı dışarıda bırakan çekirdek enflasyonda %1.9 ile hedefi neredeyse yakalamıştır.

DİĞER MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER

Yıllık %2.7 büyüme oranı ile ABD ekonomisi %3 civarında büyüme beklentisine yakın ılımlı bir büyümeyi sürdürmektedir.Sanayi ve tüketici harcamaları kısmında ekonomi göreceli olarak daha zayıf,buna karşın inşaat emlak sektöründe 2008 krizinden bu yana en iyi seviyedir.ABD hane halkı 85.7 trilyon dolara ulaşan serveti ile tarihinin en yüksek refah seviyesine ulaşmış, 103.0 seviyesine ulaşmış yüksek tüketici güveni ile artık harcama yapmaya hazır hale geldiğinin sinyallerini vermeye başlamıştır..

SONUÇ VE YORUM

2008 ekonomik krizinden sonra FED uyguladığı sıfır faiz politikası  ve parasal genişleme politikaları ile ekonomiyi krizden çıkardığı ve belirli ölçüde toparladığı söylenebilir.Ancak görüyoruz ki bilanço 850 milyar dolardan 4.5 trilyon dolara çıkmasına rağmen ,bu paranın dolaşıma girmediğini,tüketiciye harcama yaptırmadığını,yatırımlara gitmediğini,büyüme ve enflasyon yaratmadığını,banka kasalarında kaldığı,ya finansal balonlar yarattığını,ya da bol ve ucuz kaynakla gelişmekte olan ülkelerde getiri aradığını görüyoruz.Aynı yaklaşımın Avrupa ve Japonyada da fazla işe yaramadığını görüyoruz.Aslında kanımca parasal genişleminin esas hedefi tüketici olmalıydı.Örneğin şöyle bir yol izlenebilirdi:Yıllık gelirinden 10 000 dolara kadar fazla harcayan tüketicilere gelirinden fazla harcadığı paranın  yarısı yıl sonunda iade edilirdi.Kabaca bu uygulamadan 150 milyon kişinin faydalandığını düşünelim,bu yaklaşık 1.5 trilyon dolarlık harcama eder,bunun tüketiciye ödenecek kısmı 750 milyar dolar eder,bunun bir kısmı da gönüllü şirketler tarafından finanse edilir(Kampanyaya katılacak firmalar satışların arttıracak olmaları nedeniyle,diğer firmaları da katılmaya zorlayacaktır.)Maliyetin üçte birinin firmalarca karşılanacağını varsayarsak,bunun devlete maliyeti 500 milyar dolar,gsyih’ya oranı 500/17419 =%2.87 olur ki,bunun abd ekonomisine faydası fed’in 4 trilyon doları aşan ekonomik genişleme politikasından çok daha fazla olur tüketici harcamalarında yıllık ilave 2/11.2=%18’e yakın artış sağlardı.Bu tüketim artışı nedeniyle hem ilave yatırım ve istihdam artışı sağlanır hem de enflasyon yaratılırdı.

Faize gelince,sıfır faiz kriz dönemlerinde ekonomiye destek vermek için kısa süreli uygulanabilir,ama kortizon tedavisinde olduğu gibi süre uzar,doz yüksek olursa bünyede tahribat yapar.Sıfır faiz aşırı risk almayı teşvik eder,ekonomik ortamın normale döndüğü şartlarda kar üretmeyecek ,fizıbıl olmayan projelere yatırım yapmayı cesaretlendirir,bol ve ucuz para ile kaynakların verimsiz alanlara yönlenmesi,ucuz parasal kaynaklarla finansal balon yaratma riski ve tüm bu nedenlerle bir sonraki ekonomik kriz için fay hatlarında enerji biriktirmeye başlamasına neden olabilir.

Sonuç olarak ABD ekonomisinin toparlandığını,ekonominin normal zamanlardaki standartlarına geri dönmesi zamanının geldiğini söyleyebiliriz.