EKONOMİ
POLİTİKALARINDA REAGAN VE TAKİPÇİSİ
TRUMP
Donald Trump ABD Başkanı seçildi.Dünya GSMH’nın %24.4’ünü
tek başına üreten ABD’nin ekonomik politikaları doğrudan ve dolaylı olarak tüm
dünya ülkelerini ve tabii bu arada ülkemiz Türkiyeyi de etkilemektedir.Bu
yüzden Trump’ın kendi resmi internet sitesinde yayınlanan ekonomik programı
mercek altına almakta fayda var.Trump bilindiği üzere adayı olduğu Cumhuriyetçi
partinin tutucu kanadından olup ekonomiye yaklaşımı da fikir babalığını ünlü ekonomist Milton Friedman’ın yaptığı ve daha önce ABD de 1981-1989
arası başkanlık yapmış Ronald REAGAN’ın ve İngiliz Başbakanı Margareth THATCHER’i
uyguladığı arz yönlü ekonomik programı örnek almış gözüküyor.
Şimdi Reagan ekonomide nasıl bir program uygulamıştı,yaptıklarını hatırlayalım:
Reaganomics diye adlandırılan Reagan’ın ekonomik
politikalarını 4 başlık halinde toplamak mümkündür:1)Bütün vergi
dilimlerinde indirim 2)Sosyal güvenlik harcamalarında azalma 3)Savunma
harcamalarında artış 4)Devletin tanzim edici faaliyetlerinde azalma
Trump da Reagan gibi geniş çaplı vergi indirimleri yapmayı
planlamakta,bu yolla 4 yılda yaklaşık 5 trilyon dolarlık bir kaynağın
tasarruf,yatırım ve harcama olarak piyasaya akması ekonominin gsyih artış
oranının ikiye katlanması ve işsizlikte azalma planlanmaktadır.İkinci olarak
Reagan yıldız savaşları’’star wars’’ başlığı altında yeni askeri teknolojilerin
geliştirilmesi ve savunma harcamalarının arttırılması için kamu harcamalarını
büyük ölçüde arttıracak fon ayırmış,bu dönemde rekabet halinde olduğu Sovyetler
Birliği de rekabetten geri kalmamak için aynı oranda askeri teknolojilere ve
askeri harcamalara kaynak ayırmaya kalkınca önce ekonomisi çökmüş,1991’de de
dağılmıştır.Trump ise kamu harcamalarını başta telekomünikasyon ve enerji gibi ABD’nin eskiyen alt yapısını
yenilemek ,yeni köprü,tünel yol gibi alt
yapı faaliyetlerini yapmak için 600
milyar dolar civarında bir fon ayırarak arttırmayı planlıyor.Trump,üçüncü
olarak Obama zamanında kamuya önemli bir yük getiren ‘obamacare’sosyal güvenlik
sağlık harcamalarında kısıntı ve yeni bir yasal düzenleme planlıyor..Son olarak
Trump yine Reagan gibi regülasyonlarda,özellikle finansal olanlarda gevşeme
öngörüyor.
Trump’ın Reagan’takip eden bu programı hangi sonuçları
getirir,bunun için REAGAN döneminde ekonomi nasıl bir seyir göstermiş aşağıda
tabloyu çıkarttım.
Bu tabloya göre
görülüyor ki ekonomi çok büyük bir oranla büyümüş işsizlik azalmış,,enflasyon ve
faizler yüksek oranda seyretmiş,kamu borcu rekor düzeyde artmış,dolar endeksi
tarihi zirvesini görmüş ve borsa olağanüstü bir artış kaydetmiş.
Reagan döneminde ekonomi(1981 yılı başından 1989 başına
kadar)
I-GSYİH(milyar
dolar):2862-5253>Ekonomi %83.54 büyümüş,yıllık ortalama büyüme hızı %7.89
II-ENFLASYON:(Kabaca
1980 sonundan 1982 sonuna kadar %12’den
%8 e ,1983 sonunda,%4 e azalan trendde 1983 sonundan 1988 sonuna kadar %4
civarında.
III-FED POLİTİKA
FAİZİ(Kabaca 1980 sonundan 1982 sonuna azalan trendde %20 den %13 e,1982
sonundan 1983 sonunda %9.5 a,1986 sonunda %6’ya sonra yeniden yükselerek 1988
sonunda %7.5 a gitmiş.
IV-İŞSİZLİK:%7.5
dan %5.4 e düşmüş.
V-YARATILAN İŞ SAYISI:Çalışan
sayısı 8 yılda 99.9 milyondan 116.8 milyon kişiye çıkmış,16.9 milyon kişiye iş
yaratılmış.
VI-KAMU BORCU:920
milyar dolardan 2700 milyar dolara
çıkmış, %193.5 artmış.
VII-DOLAR ENDEKSİ:En
düşük 87,1985 yılında 164.4 ile tarihi en yüksek seviyesini gördü.
VIII-BORSA:DOW
JONES 825 den 2180 e, %164 artmış.
IX-10 YILLIK HAZİNE
TAHVİLİ: 1980 Sonunda %12 iken,1981 ortalarında en yüksek %16’yı gördükten
sonra,dalgalı bir düşüş trendiyle 1988 sonunda
%9 civarına düşmüş.
