EKONOMİ
POLİTİKALARINDA REAGAN VE TAKİPÇİSİ
TRUMP
Donald Trump ABD Başkanı seçildi.Dünya GSMH’nın %24.4’ünü
tek başına üreten ABD’nin ekonomik politikaları doğrudan ve dolaylı olarak tüm
dünya ülkelerini ve tabii bu arada ülkemiz Türkiyeyi de etkilemektedir.Bu
yüzden Trump’ın kendi resmi internet sitesinde yayınlanan ekonomik programı
mercek altına almakta fayda var.Trump bilindiği üzere adayı olduğu Cumhuriyetçi
partinin tutucu kanadından olup ekonomiye yaklaşımı da fikir babalığını ünlü ekonomist Milton Friedman’ın yaptığı ve daha önce ABD de 1981-1989
arası başkanlık yapmış Ronald REAGAN’ın ve İngiliz Başbakanı Margareth THATCHER’i
uyguladığı arz yönlü ekonomik programı örnek almış gözüküyor.
Şimdi Reagan ekonomide nasıl bir program uygulamıştı,yaptıklarını hatırlayalım:
Reaganomics diye adlandırılan Reagan’ın ekonomik
politikalarını 4 başlık halinde toplamak mümkündür:1)Bütün vergi
dilimlerinde indirim 2)Sosyal güvenlik harcamalarında azalma 3)Savunma
harcamalarında artış 4)Devletin tanzim edici faaliyetlerinde azalma
Trump da Reagan gibi geniş çaplı vergi indirimleri yapmayı
planlamakta,bu yolla 4 yılda yaklaşık 5 trilyon dolarlık bir kaynağın
tasarruf,yatırım ve harcama olarak piyasaya akması ekonominin gsyih artış
oranının ikiye katlanması ve işsizlikte azalma planlanmaktadır.İkinci olarak
Reagan yıldız savaşları’’star wars’’ başlığı altında yeni askeri teknolojilerin
geliştirilmesi ve savunma harcamalarının arttırılması için kamu harcamalarını
büyük ölçüde arttıracak fon ayırmış,bu dönemde rekabet halinde olduğu Sovyetler
Birliği de rekabetten geri kalmamak için aynı oranda askeri teknolojilere ve
askeri harcamalara kaynak ayırmaya kalkınca önce ekonomisi çökmüş,1991’de de
dağılmıştır.Trump ise kamu harcamalarını başta telekomünikasyon ve enerji gibi ABD’nin eskiyen alt yapısını
yenilemek ,yeni köprü,tünel yol gibi alt
yapı faaliyetlerini yapmak için 600
milyar dolar civarında bir fon ayırarak arttırmayı planlıyor.Trump,üçüncü
olarak Obama zamanında kamuya önemli bir yük getiren ‘obamacare’sosyal güvenlik
sağlık harcamalarında kısıntı ve yeni bir yasal düzenleme planlıyor..Son olarak
Trump yine Reagan gibi regülasyonlarda,özellikle finansal olanlarda gevşeme
öngörüyor.
Trump’ın Reagan’takip eden bu programı hangi sonuçları
getirir,bunun için REAGAN döneminde ekonomi nasıl bir seyir göstermiş aşağıda
tabloyu çıkarttım.
Bu tabloya göre
görülüyor ki ekonomi çok büyük bir oranla büyümüş işsizlik azalmış,,enflasyon ve
faizler yüksek oranda seyretmiş,kamu borcu rekor düzeyde artmış,dolar endeksi
tarihi zirvesini görmüş ve borsa olağanüstü bir artış kaydetmiş.
Reagan döneminde ekonomi(1981 yılı başından 1989 başına
kadar)
I-GSYİH(milyar
dolar):2862-5253>Ekonomi %83.54 büyümüş,yıllık ortalama büyüme hızı %7.89
II-ENFLASYON:(Kabaca
1980 sonundan 1982 sonuna kadar %12’den
%8 e ,1983 sonunda,%4 e azalan trendde 1983 sonundan 1988 sonuna kadar %4
civarında.
III-FED POLİTİKA
FAİZİ(Kabaca 1980 sonundan 1982 sonuna azalan trendde %20 den %13 e,1982
sonundan 1983 sonunda %9.5 a,1986 sonunda %6’ya sonra yeniden yükselerek 1988
sonunda %7.5 a gitmiş.
IV-İŞSİZLİK:%7.5
dan %5.4 e düşmüş.
V-YARATILAN İŞ SAYISI:Çalışan
sayısı 8 yılda 99.9 milyondan 116.8 milyon kişiye çıkmış,16.9 milyon kişiye iş
yaratılmış.
VI-KAMU BORCU:920
milyar dolardan 2700 milyar dolara
çıkmış, %193.5 artmış.
VII-DOLAR ENDEKSİ:En
düşük 87,1985 yılında 164.4 ile tarihi en yüksek seviyesini gördü.
VIII-BORSA:DOW
JONES 825 den 2180 e, %164 artmış.
IX-10 YILLIK HAZİNE
TAHVİLİ: 1980 Sonunda %12 iken,1981 ortalarında en yüksek %16’yı gördükten
sonra,dalgalı bir düşüş trendiyle 1988 sonunda
%9 civarına düşmüş.
Bu yazıma üye olduğum finans sitesinden sorular geldi,onlara verdiğim cevapları da bu siteye de koyuyorum:
YanıtlaSilOriginally Posted by guvence
reagan göreve geldiğinde ABD enflasyonu 14 müş faizde ortalama 12,reagan enflasyonu durdurmak için faizleri 20 yapmış. sorum şu.trump için böyle yüksek enflasyon sorunu yok o halde dxy de o zamanki gibi bir trend neden oluşsun
Önce Reagan döneminde dolar endeksi niye zirve yapmış ona bakalım:Reagan döneminde grafik üzerinden FED politika faizlerinin seyrini kabaca söyledim ama tam detaylı dökümü aşağıda:
Dec 20% Raised steadily until mid December.
Dec 29 18% Lowered two points.
1981: Jan 20% President Reagan took office. Volcker raise rates again.
Apr 16% Lowered 4 points.
May 20% Raised 4 points.
Dec 12% Lowered 8 points.
1982: Apr 15% Raised 3 points.
Dec 8.5% Lowered 9 times over 9 months.
1983: Aug 9.66% Raised from May to August.
Oct 9.25% Lowered from August to October
1984: Aug 11.75% Raised from March to August.
Dec 8.25% Lowered from September to December.
1985: Mar 9.00% Raised from February to mid-March.
Dec 7.75% Lowered from April to December.
1986: Aug 5.66% Lowered from March to August.
Dec 6.0% Raised in December.
1987: Sep 7.25% Alan Greenspan become Fed Chair. Raised rates from April to September.
Nov 6.75% Lowered in the weeks after October 19.
1988: Feb 6.5% Lowered in January and February.
Nisan 1979'da FED başkanlığına Paul VOLCKER geçtikten sonra %16'ya kadar çıkan hiper enflasyonu dizginlemek için çok sert kararlar almış politika faizini %20 ye kadar çıkarmış,daha sonra da enflasyonun seyrine göre çok dinamik faiz kararları almıştır.Sonuçta 1983 sonundan 1988 sonuna kadar enflasyon hala yüksek de olsa %4 civarında istikrar kazanmıştır
.
Dolar endeksinin zirve yapması enflasyonun %16,fed faizinin %20 olduğu 1980-1983 döneminde değil Enflasyonun % 4 ler civarında istikrar kazandığı tahvillerin yüksek reel getirisiyle tüm dünyadan parayı amerikaya çektiği,yine dünyanın en büyük ekonomisi için 8 yıllığın ortalaması %7.89 gibi inanılmaz bir yüksek hızla ekonomisinin hızla büyümesi nedeniyle borsada rekor yükselişler olması nedeniyle tüm dünyadan parayı çekmesi nedeniyle Dolar endeksinin 160'ı geçerek zirve yapması 1985 yılında olmuştur.
Trump'a gelince ,vaat ettiği ekonomik programı uygularsa Reagan döneminde olduğu gibi enflasyon %4 lerde dolanabilir,yine vaat ettiği programı uygularsa,yüksek bütçe açıkları ve yüksek kamu borcuyla birlikte ekonominin büyüme hızı da artar,dolar endeksi de yükselir ama Reagan dönemindeki gibi %7.89'luk inanılmaz bir büyüme oranını tutturması mümkün olamayacağı için dolar endeksinin artışı Reagan dönemindeki kadar yüksek olmaz.
Bu politikanin Turkiye'de etkisi ne olur acaba? Ben biliyorum ama
YanıtlaSilSizin klavyenizden yazinizin devami olursa daha lezzetli olacaktir.
Saygilarimla
Türkiyenin tasarruf açığı var ve ekonomisinin tarihine baktığımız zaman hep başkalarının tasarruflarıyla dış kaynakla büyümüştür.Dıştan kaynak akışı durunca büyüme durmuştur.Son 15 yılda çok şanslı bir konjonktürde major dünya bankalarının trilyonlarca dolar bastığı bir dönemde bütün gelişmekte olan ülkelerde sahte bir refah artışı oldu,bazıları bu dönemi iyi değerlendirdiler,aldıkları borçları döviz kazancı getirecek üretken alanlara yatırım yaparak büyüdüler,bazıları da tüketime taşa toprağa yatırdılar ya da verimi düşük alanlarda çarçur ettiler,önünde sonunda geleceği belli olan bu döneme hazırlık yapmadılar.Şimdi Trump ile yeni bir dönem açılıyor,paranın anavatanına dönme zamanı yaklaştı.Bundan sonra dış borç almak ABD'de faizlerin yükseliş trendine paralel olarak çok maliyetli olacak,alacağınız yüksek maliyetli borcu faiziyle birlikte ödeyebilecek kadar kazançlı bir iş yapamıyacaksınız hiç borçlanmamak ya da daha önce yaptığınız borçları kapatmak işletmelerin bekasını sürdürmek için rasyonel bir karar olacaktır.Dolayısıyla bundan sonra bankaların yeni sendikasyon kredileri almak yerine mevcutları kapatmak ya da azaltmak risklerini çok dikkatli yönetmek kurumlarının sağlığı için önemli olacaktır.Türkiye kısa vadeli borçları ve cari açığı ile birlikte yıllık 200 milyar doların üzerinde finansman ihtiyacı olan bir ülke.Kaçınılmaz olarak bu durum dövizi değerli hale getirecek,Türkiyede enflasyon ve faizler yükselecek,dolar diğer gelişmekte olan ülkelerin para birimleriyle birlikte türk lirası karşısında da değer kazanmaya devam edecek,ekonomide büyüme zorlaşacak hatta ekonomimizde küçülme dönemleri başlayacaktır.