FED NE ZAMAAN FAİZ ARTTIRIR
II-Amerikan Merkez Bankası FED ne zaman faiz
arttırır.
FED’in amerikan ekonomisini krizden çıkarmak için faizleri sıfıra indirme
ve her ay 85 milyar dolarlık menkul kıymet alma kararının süresinin
kriterleri(FED bilançosunu 850 milyar dolar’dan 4.5 trilyon dolara çıkardı)
1)İşsizliğin %6.5’a inmesi 2)Enflasyonun %2 yi geçmemesi idi dolayısıyla
işsizliğin %6.5 dan fazla olduğu geçen yıl Ocak ayındaki FED toplantısına kadar
bu ifade toplantı tutanağında korundu.
Şu an itibarıyla abd’de işsizlik %5.5 ya kadar indiğinden
FED parasal genişlemeye son verdi ,menkul kıymet alımını durdurdu.ABD’de yıllık
enflasyon ise şu anda petrol fiyatlarının da sert düşüşüyle -%0.2,gıda ve enerji
fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek enflasyon ise %1.6
III-ABD Ekonomisinin Tarihi Geçmişinde
Enflasyon Nasıl Artış Gösteriyor.
Bu konuda en önemli gösterge Tam İstihdam durumu.Ekonomi
bu seviyeye gelince,hem nitelikli eleman bulma güçlüğü nedeniyle ücretlerde
sıçrama oluyor,ve ürün maliyetlerinde artışa neden oluyor,hem de işgücüne ilave
katılımlarla pazarda doğan ilave alım gücü ,talep artışları fiyatları yukarı
çekiyor ve bir anda enflasyonda sıçramalara yol açıyor.Bu nedenle merkez
bankasının ekonomide ısınma olmaması,enflasyonda sıçrama olmaması için henüz tam
istihdam oranına gelmeden faizi arttırarak talepteki artışı frenlemesi
gerekiyor.Peki ABD de tam istihdam oranı nedir:Uzun vadeli istihdam verilerine
göz attığımızda 1970’den beri en düşük işsizlik oranının %4 olduğu
görülüyor.
Ama bugün itibarıyla;aradan geçen süre içinde
otomasyonda,makineleşmede büyük artış,uzakdoğuda düşük ücretli işçilikle
üretilen ürünlerle maliyet olarak
rekabet edebilmek için bir çok işin robotlarla gerçekleştirilmesi,bilgisayar
teknolojisindeki gelişmeler nedeniyle ,%5-5.5 arası işsizlik oranında ABD
ekonomisinin tam istihdama ulaşmış olacağı genel kabul gören bir
görüştür.
IV-FED istihdam rakamlarını göz ardı eder,enflasyonun yükselmesini de
bekleyelim derse ne olur
ABD’de enflasyonun düşük
olduğu,dolayısıyla istihdam piyasasında ve tüketici güveninde ideal seviyelere
gelinmeye çok yaklaşmışken FED’in faiz arttırımına gitmekte geç kaldığını
görürsek FED’in hata yaptığını düşünürüm.Amerikan ekonomisi dev bir
transatlantik gibidir,yönünü çevirmek zaman alır,geçmiş tecrübelerden
görülmüştür ki,bugün FED’in alacağı bir kararın ekonomiye etkisi 9 ile 15 ay
arası almaktadır.Dolayısıyla eğer FED proaktif davranmasa,çok geç kalacağını
bilmektedir,nitekim aşağıdaki tabloda görüleceği gibi,FED faiz arttırımında
geciktiği için amerikada 1979-1982 arası 3 yıl enflasyon %10-13 arasına
fırlamış,bu durumda FED frenlere çok sert basarak politika faizini %20’ye kadar
çıkartarak ancak enflasyonu dizginleyebilmiştir.Aslında şu an amerikada faiz
arttırımı için şartlar çok uygundur,çünkü Avrupa Merkez Bankasının parasal
genişleme politikası,FED için çok büyük bir dert olan 850 milyar dolardan,4.5
trilyon dolara çıkan bilançosunu yeniden normal seviyesine çekmek için altın
fırsat yaratmaktadır.FED’in bilanço daraltmasıyla çıkacak büyük boşluğu ,faiz
arttırımı nedeniyle abd’ye gelip bundan yararlanmak isteyecek avrupa ve japon
sermayesinin parası dolduracaktır.Bu şekilde FED 1 taşla 2 kuş vurmuş
olacaktır.Piyasalarda fazla bir sarsıntı olmadan hem gelecekte olabilecek
enflasyon tehlikesini önlemiş olacak,hem de bilançosunu çok temiz bir
operasyonla normal seviyesine çekerek amerikan ekonomisini düz yola çekmiş
olacaktır.Faiz arttırımında gecikirse ne olur;bu durumda daha önceleri ne
olmuşsa o olur,yani bu seferde yeterli olabilecek bir oranın çok üstünde faiz
arttırmak zorunda kalır FED.Sanırım FED üyeleri de bunun
farkındadır.
Öngörüm FED’in Haziran ayınfaki toplantısında ilk faiz arttırımını
yapmasıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder