Döviz kurlarının oluşmasında ihracat faktörü

Döviz kurlarının oluşmasında ihracat faktörü

Daha önce döviz kurlarının niye yükseleceğini dış dinamikleri temel alarak anlatmaya çalışmıştım.Bugün de iç dinamikler açısından açıklamaya çalışacağım.

Aşağıdaki linkte Türkiye İhracatcılar Meclisinin Pazar günü yayınladığı bir bülten var:

http://www.tim.org.tr/files/download...urumsunumu.pdf

pdf formatındaki sunumu tıkladığınızda:

Şubattan,şubata ihracatın %13 düştüğünü görüyorsunuz:

2014 ŞUBAT 2015 ŞUBAT (MİLYON DOLAR)

12,060,255 10,494,923 TOPLAM İHRACAT

5,403,039 4,798,555 AVRUPA BİRLİĞİ

Bunun Avrupa Birliği dışındaki ülkelere yapılan kısmı reel bir düşüş, Önemli İhracat pazarlarımızdan Rusyaya,rublenin büyük oranda değer kaybetmesi nedeniyle ihracat yapmak zorlaştı. Berbat dış politikamız nedeniyle Ortadoğuda Libya,Mısır,Yemen,Suriye gibi bir çok ülkenin kapısı türk mallarına kapandı.Ama Avrupaya euro cinsinden yaptığımız ihracatın azalması tamamen parite etkisinden kaynaklanıyor,Sattığımız aynı malın,aynı euro cinsinden tutarı,paritenin abd doları lehine dönmesiyle daha az dolar ediyor.

Şubat 2014:1euro:3.0612;1usd:2.2675 ;parite:1.3500
Şubat 2015:1euro:2.7504;1usd:2.4280 ;parite:1.1328

EURO Cinsinden ihracat:

2014:4,002,251
2015:4.236,012

Euro cinsinden avrupa birliğine ihracatta bir düşüş yok.Demek ki önceki yıllarda ihracat rakamının artışı reel değil doların değer kaybıyla ilgiliymiş,gerçekte ihracatta bir artış olmamış,şimdi dolar yeniden eski gücüne geri döndüğü için ihracatımız nominal bazda düşmeye devam edecek gibi gözüküyor.

Dolar  ,başta euro diğer parabirimlerine karşı değer kazanmaya devam edecektir.Çünkü:
1)Daha önce detaylı bir şekilde anlattığım gibi ,kısaca Amerikan ekonomisi toparlanır ve para politikalarında daralmaya giderken euro bölgesi büyüyeme ve işsizlik sıkıntılarıyla parasal genişleme politikaları uygulamasına geçiyor paritenin en azından bire gitmesi kaçınılmaz.

2)Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere geçen yıl ki aynı miktarda malı aynı fiyattan satsanız bile sadece parite etkisiyle ihracat tutarının azalması kaçınılmaz.Geçen sene kabaca 169 milyar dolar ihracat yapmışız kabaca bunun yarısı euro cinsinden ,geçen sene parite 1.35 olduğundan 169 milyar doların yarısı 84.5 milyar euro cinsinden ihracat euro/dolar=1 paritesiyle 62.6 milyar dolara düşüyor.Diğer ülkelere yaptığımız ihracatta,rusyanın alım gücünün düşmesi,mısır,libya,suriye gibi ortadoğu ülkelerinin türk mallarına kapanması nedeniyle %14.5 ihracatımız düşmüş durumda,bu da 72.25 m milyar dolar ediyor,toplamda da geçen yıl sattığımız aynı miktarda mal ve hizmetle geçen yılki 169 milyar dolar ihracat bu konjonktürel şartlarda  134.85 milyar dolara inebilir gözüküyor.

3)Ama esas problem 1 euro=1 dolar paritesine geldiğinde ne olacağı.Dünkü piyasa kapanış değerleriyle

1euro:2.8545;1usd:2.6285;1euro:1.0859

1euro=1usd=2.6285 tl parite ile ihracatımızın kabaca yarısını yaptığımız avrupaya euro cinsinden karlı ihracat yapılabilmesi imkansıza yakın çok zor,şu anda euro geçen yıl Şubat ayı değeri olan 3.0612 değerine göre %6.75 aşağıda,ayrıca bu arada yıllık %7.55 enflasyon ile maliyetlerin artmasını eklerseniz,ihracatta karlılık tamamen erimiş durumda,ayrıca petrol fiyatlarındaki düşüş ağır vergiler nedeniyle fiyatlara çok az yansıdığından,diğer ülkelere göre fiyat rekabeti açısından dezavantajlı duruma geçmiş durumdayız,bu zamana kadar ihracatcılar büyük emeklerle oluşturdukları pazarları kaybetmemek için fedakarlık yapıyorlar ama o da bir yere kadar..Bu da ihracatın çökmemesi için parite 1’e giderken euronun fiyatının dolar fiyatına düşmesini değil,doların euro fiyatına yükselmesini zorunlu kılıyor.

4)Zaten aşağıdaki linkte hem merkez bankasının yayınladığı hem de benim (1usd+1euro) döviz paketine göre yaptığım ve de buraya yayınladığım tablolara göre döviz fiyatlarındaki son yükselişe rağmen türk parası hala çok değerli.

http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TCMB+TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Doviz+Kurlari/Reel+Efektif+Doviz+Kuruu/Veri+%28Tablolar%29

Merkez bankasının Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin 15 Şubat 2015 tarihli çalışmasına göre:

1usd:2.4722 TL; 1euro:2.8222 alınarak

1)TÜFE -Gelişmiş Ülkeler Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (2003=100)=124.4

Şu an ki: 1euro:1.10859 paritesini dikkate alırsak;

1USD:3.1575;1EURO:3.4287 TL Rakamlarına ulaşıyoruz
1USD:1EURO:3.2931 TL (Parite 1 e giderse)

2) Birim İş Gücü Maliyeti Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru(2003=100) =130.51(*)

(*) Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), ülkelere ait birim iş gücü maliyeti verilerinin yayımını durdurduğu için veriler güncellenememektedir.


Bu veri en son 2012 ilk çeyrekteki rakamlara içermektedir.


Şu an ki: 1euro:1.0859 paritesini dikkate alırsak;


1USD:3.3126;1EURO:3.5971 Rakamlarına ulaşıyoruz
1USD:1EURO:3.4549 TL (Parite 1 e giderse)

3)Merkez bankasının bu çalışmaları çok sayıda ülkelerin para birimleri dikkate alınarak hesaplanmış,aşağıda da benim yine 2003 yılı başından beri sadece euro ve dolar dikkate alınarak yılbaşı itibarıyla yaptığım bir çalışma var(Niye merkez bankası da ben de 2003 yılı başını referans aldım çünkü 2002 yılı cari açığın hemen hemen sıfır olduğu dengelendiği yıl)

‘’DÖVİZ KURLARINDA 12 YILLIK DEĞİŞİM,MUHTEMEL DENGE ,PİVOT SEVİYELERİ

1-TCMB GÖSTERGE DÖVİZ KURLARI(TL):


31.12.2002 31.12.2014

1 USD 1.6477 2.3311
1 EURO 1.7189 2.8323


ABD Dolar Artış:% 41.48
EURO Artış: % 64.77
Kur Paketinde artış:% 53.37

http://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/conne...nkasi+Kurlarii


2-Aralık 2012 sonundan ,Aralık 2014 sonuna enflasyon oranında artış:% 181.50

http://tuikapp.tuik.gov.tr/medas/donusum_hesap.zul


3-12 yıllık dönemde enflasyon %181.50 oranında artar iken,(0.5usd+0.5euro)kur paketi yalnız %53.37 artmış.Ama aynı dönemde ABD ve avrupada da enflasyon olduğunu dikkate almak gerekir.
Aynı dönem içinde:

ABD de:%30.54 enflasyon olmuş

http://inflationdata.com/Inflation/I...alculator.aspx

Euro bölgesinin başat ülkesi Almanyada ise %20.72 oranında enflasyon olmuş

http://www.inflation.eu/inflation-ra...n-germany.aspx

Kur paketini oluturan paraların ülkelerinde ise kümülatif:%25.63 enflasyon olmuş

4-Cari açığın sıfıra yakın olduğu 2002 yılındaki denge kurlarından bugüne ‘’TCMB’nın referans aldığı ‘’hard currency’’ paraları ile aramızdaki enflasyon farkı kadar yani 281.50/125.63=%124.07 oranında kur artışı ile cari açıktaki denge korunur ve sürdürülebilir büyüme sağlanabilecekken kur paketinin artışı %53.37 ile sınırlı kalmıştır.Bu durumda makroekonomide denge kurunu sağlayacak denge kuru için bugünkü merkez bankası gösterge kurlarına göre %46.1’lık bir artış gerekir , bu da bugünkü euro/dolar paritesine (1.2150) göre:

1 USD: 3.4056 TL
1 EURO:4.1379 TL
Denk gelmektedir.

1USD:1EURO:3.7717 TL (Parite 1 e giderse)

Ben bu çalışmayı yaptıktan sonra 2 ay içinde %1.82’lik enflasyon oluştu, geldi,bunları da dikkate alırsak yukarıdaki rakamlar

1euro:1usd:3.8404 e denk gelmektedir.

SONUÇ:euro/usd paritesi 1’e giderken ihracatın çökmemesi için doların yükselmeye devam etmesi gerekiyor,hem merkez bankasının tablolarından hem de benim modellememden görülebileceği üzeri türk lirası hala çok değerli olmayı sürdürüyor,ve ihracatta rekabet gücü kazanabilmek için döviz kurlarının gidebileceği hala çok mesafe var.